پیوندها درباره سایت ارتباط با ما
   
دوشنبه 27 آذر 1396

           
تاریخ : 20/مرداد/1395 - 21:00 کد خبر : 81343

بحران هویت در خاورمیانه

بسیج پرس - ناسازگاری بین دولت و هویت شاید برجسته‌ترین ویژگی نظام دولت های خاورمیانه باشد.


بحران هویت در خاورمیانه

به گزارش بسیج پرس؛ ناسازگاری بین دولت و هویت شاید برجسته‌ترین ویژگی نظام دولت های خاورمیانه باشد.در سال‌های بعد از انعقاد پیمان وستفالیا در 1648،تا حدودی شاهد سازگاری هویت و دولت در غرب بوده‌ایم. در نتیجه این امر مشروعیت لازم دولت‌های تازه تاسیس غربی فراهم شد. با نظر به همین مساله در نوشتار پیش‌رو در پی تحلیل این مساله هستیم که دولت‌های خاورمیانه تا چه اندازه در آشتی دادن بین هویت و دولت موفق عمل کرده‌اند؟ هم‌چنین، در خاورمیانه چه عواملی سبب تطویل بحران و منازعات شده‌اند؟

نگاهی کوتاه به تحولات چند سال اخیر خاورمیانه  نشان می‌دهد که این منطقه به اندازه‌ای در بحران فرو رفته است که تحلیل ریشه‌های بحران در تمامی ابعاد دشوار می نماید. از این رو با تمرکز بر بحران هویت و مناقشات هویتی در خاورمیانه در پی تحلیل وضعیت فعلی این منطقه هستیم. یکی از دلایلی که باعث می شود خاورمیانه نتواند از الگوی دولت وستفالیایی و دولت ملی تبعیت کند، وجود ایدئولوژی غالبی است که بر این منطقه حاکم است. به عبارت روشن‌تر غالب منطقه‌ی خاورمیانه مسلمان هستند. در تفکر اسلامی آن‌چه بیشتر اهمیت می یابد تاکید بر امت و واحدهای فراملی و در عین حال توجه به واحدهای فروملی مثل قبیله، عشیره، فرقه های مذهبی و ... است. در نتیجه می‌توان ابراز داشت که تفکر امت‌محوری و عشیره‌گرایی دو عامل مهم در تحقق ایجاد نظام‌های دولت- ملت در خاورمیانه است.

در بررسی تاریخی می‌توان ابراز داشت که غالب دولت‌هایی که در خاورمیانه شکل گرفتند بعد قبیله‌ای و فرقه‌ای داشتند و بعد از تشکیل واحد سیاسی کشور، باهم دچار تعارض و واگرایی شده‌اند.  هم‌چنین، روش تحمیل  نظام دولت‌ها از سوی قدرت‌های غربی بعد از قرارداد سایکس - پیکو در 1916  عاملی اساسی در حل بحران هویت در خاورمیانه بوده است.  در واقع بعد از پایان جنگ جهانی اول به جای آن‌که در خاورمیانه تشکیل دولت فرایند طبیعی خود را طی کند یک مسیر تصنعی و ساختگی را پشت سر گذاشت. پازلی ایجاد شد که هر لحظه امکان جابجایی مهره های آن وجود داشت. مهمترین بخشی که در پازل دول خاورمیانه پتانسیل تخریب این پازل  را داشت و دارد، گروههای هویتی و قومی و فرقه ای هستند که مسیر دولت را با واگرایی مواجه می سازند.

  در گوشه‌ای از خاورمیانه شاهد خیزش جنبش های مذهبی هستیم که عده‌ای مسیر میانه‌رو را برگزیده اند و بخش بزرگ‌تر این گروه‌ها از روش های رادیکال بهره می‌گیرند. اگر در نوع تفکر این گروه‌های جهادی دقت کنیم درمی یابیم که در اکثر موارد فکر تشکیل خلافت اسلامی و بازگشت به خویشتن مطرح می‌گردد و این همان مولفه‌ای است که وجود مفهومی هم‌چون دولت- ملت را بر نمی‌تابد.  در گوشه ی دیگری از این منطقه ی بحرانی، گروههای قومی را داریم که این گروه نیز به نوبه ی خود در ایجاد واگریی موثرند و مطالبات سیاسی، فرهنگی و اجتماعی خاص خود را دارند. نکته ی مهم‌تر این‌که خاورمیانه دولت‌مردانی دارد که به شیوه های متفاوت پاتریمونیال‌هایی از خود ساختند که توده ی مردم و لایه های زیرین جامعه را توان مقاومت با آن نبود. در اصطلاح علم سیاست ما مفهومی داریم تحت عنوان جامعه ی خاموش. اکثریت خاموش در نظام های خاورمیانه به نظر می رسد در حال فریاد زدن باشند. چرا که در یک نظام سیاسی که توده ها قادر به بیان مطالبات‌شان به طرق مسالمت‌آمیز نباشد، زمانی می‌رسد که این اکثریت خاموش به صدا در خواهند آمد.

در مجموع می‌توان محورهای بحران هویت در خاورمیانه را در قالب پنج مولفه ذیل دسته‌بندی نمود:

1- وجود نظام‌های سیاسی تصنعی که با محیط بومی خاورمیانه سازگاری ندارد.

2- وجود نوعی از تفکر اسلامی افراطی که در ظاهر بر امت و فراملی بودن تاکید دارد و در بسیاری از موارد با مفهوم غریب دولت-ملت دچار تعارض می گردد.

3- وجود گروه‌های قومی‌ای کهزمانی نه با روند طبیعی، بلکه به‌دلیل ایجاد مرزهای تحمیلی احساس می‌کنند به آنان ظلم شده و در حال حاضر در صدد بازیابی دوباره ی هویت خویش ‌ند و در این مسیرگاه از طریق خشونت و گاه از طریق مجامع جهانی مطالبات خویش را دنبال می‌کنند.

4- وجود کارگزاران و دولت‌مردانی که تنها مسند قدرت را می‌بینند و از لایه‌های زیرین جامعه بی‌خبرند.

5- وجود قدرت‌های جهانی در منطقه خاورمیانه و ایجاد نظام‌های تصنعی و تحمیلی بر مردمان خاورمیانه از طریق حمایت از گروه‌هایی که می‌توانند زمینه تفرقه را ایجاد کنند.

به نظر می رسد تا زمانی که این نظام‌ها نتوانند خود را با شرایط تحول جامعه هماهنگ سازند بحران‌ها نیز هم‌چنان ادامه خواهد داشت.


انتهای پیام//

           


دیدگاه
لطفا دیدگاه خود را با حروف فارسی بنویسید
"بسیج پرس" مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبین است.
"بسیج پرس" از انتشار دیدگاه هایی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی احترامی به اشخاص قومیت ها عقاید دیگران موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه های دین مبین اسلام باشد معذور است.
دیدگاه ها پس از تائید مدیر بخش مربوطه منتشر می شود.






چند رسانه ای

آخرین اخبار
پربازدیدترین
اخبار رده ها

خبرگزاری سپاه محمد رسول الله (ص) تهران بزرگ - بسیج پرس