پیوندها درباره سایت ارتباط با ما
   
سه شنبه 30 آبان 1396

           
تاریخ : 04/شهريور/1396 - 17:22 کد خبر : 100235

فرهنگ مصرف در اسلام

بسیج پرس - نقش مصرف در اقتصاد امروز فراتر از رفع نیازها ،تبدیل به عاملی برای به گردش درآوردن چرخ های اقتصاد و ایجاد حس رضایتمندی در اجتماع شده است، اما در دیگر سو نتیجه این نگرش ویرانی های بی سابقه در محیط زیست ، هدر رفتن منابع طبیعی ، نابرابری های اقتصادی و مشکلات عدیده اجتماعی و اخلاقی بوده است .


فرهنگ مصرف در اسلام

در دوران جدید شاهد حاکمیت بلامنازعه اقتصاد لیبرال سرمایه داری در جهان هستیم که به پدید آمدن عوارض بسیاری برای همه کشورهای جهان شده که از جمله این عوارض بحران های اجتماعی، زیست محیطی و استفاده افراطی از منابع است .

کسانی که اندک آشنایی با اقتصاد سرمایه داری دارند از نقش حیات بخش مصرف در این مکتب اقتصادی به خوبی آگاهند ، نقش مصرف و تولید کالا در ادبیات سرمایه داری فراتر از مفهوم رفع نیاز انسان تعریف می شود و لزوما مصرف در اثر نیاز به وجود نمی آید بلکه فلسفه وجودی آن تامین سود فعالان و سرمایه گذاران اقتصادی است .

در همین راستا شاهد تغییرات اساسی در بنیان های فکری و فرهنگی جوامع هدف در عرصه های گونانگون فردی ، خانوادگی و حتی اجتماعی بودیم، در این حوزه مهمترین ابزار در زمینه جهت دهی فرهنگی، رسانه ها و محصولات هنری خصوصا سینمایی بود.

در حالی که جنگ جهانی به پایان خود نزدیک می شد دنیای تبلیغات نیز با ورود تکنیک های جدید متحول شد ، مهمترین روشی که بسیار مورد توجه قرار گرفت استفاده از پست ترین رذایل اخلاقی همچون حرص ، طمع ، شهوت پرستی ،حسادت و رقابت های نابجا و صفات دیگری از این دست بود .

دیگر مهمترین هدف تبلیغات نه ارائه و معرفی محصولات، بلکه ایجاد حس نیاز در مخاطب برای مصرف محصولات تولید شده نظام سرمایه سالار است و نتیجه طبیعی این فرهنگ مصرف گرایی که در گذر زمان با پیشرفت فناوری و افزایش تنوع محصولات، افراطی تر نیز شده است، علاوه بر سقوط اخلاق، آسیبهای اجتماعی ، از بین رفتن منابع طبیعی و تخریب محیط زیست بوده که تقریبا در بسیاری از موارد جبران آن مستلزم هزینه های بسیار زیاد مادی و معنوی است .

بدیهی است در حوزه مصرف ، تجارت و کسب و کار استفاده از دروغ و تحریک رذایل اخلاقی در تبلیغ و بازاریابی کالا نمی تواند جایگاهی در فرهنگ اسلامی داشته باشد اما سئوال اینجاست که رفتار مورد تایید اسلام در عرصه مصرف در زندگی شخصی و اجتماعی فرد مسلمان چیست ؟

در اسلام به مصرف از دو دیدگاه می توان نگاه کرد اولی از منظر فقهی و تعیین حلال و حرام و منطقة الفراغ شرعی و دیگری از منظر اندیشه اقتصادی اسلام .

در اسلام رفع نیاز های اساسی خود و افراد تحت سرپرستی و پرداخت حقوق محرومان واجب و مصرف در مسیر نامشروع و اصراف حرام است در عین حال زیاده روی و یا سخت گیری بی مورد در  مصرف امری نکوهیده است .

از منظر اندیشه اقتصادی اسلام با تأکید بر لزوم حفظ مال، تأمین نیازهای زندگی، سرمایه‌گذاری اقتصادی، تأمین رفاه زندگی برای خود و افراد تحت تکفل با معیار رعایت اعتدال و میانه‌روی، مسلمانان را به مصرف دعوت کرده و از هرگونه اسراف، تبذیر و ... در مصرف منع کرده است چرا که این موضوع اثار سوء بسیاری را در جامعه به بار خواهد آورد [1].

 یکی از اثرات سوء مصرف گرایی هدر رفتن منابع و سرمایه های طبیعی از جمله آب ، درختان و جنگل ها ، منابع زیر زمینی و دارایی های مشابهی است که در حقیقت باید به چشم امانتی به آنها نگریست که قرار است آنها را به فرزندانمان تحویل بدهیم .

در اسلام مصرف ناظر به نیازهای حقیقی انسان است و نه نیازهای کاذبی که از طریق تبلیغات در انسان ها به  وجود آورده می شود ، در حقیقت این گونه از مصرف همان  تبذیر است که اسلام ان را حرام شمرده است و قرآن مبذرین یا همان کسانی که غرق در اصراف و بریز و بپاش های مرسوم هستند را برادران شیطان معرفی می کند .

 در حقیقت مصرف مولد که خود عامل به چرخش درآمدن چرخ های اقتصاد و کسب و کار و در عین حال رفع نیازهای فردی و اجتماعی است مورد تاکید است و در عین حال مصرفی که ناشی از مانور تجمل ، چشم و هم چشمی های ناروا و رفاه زدگی و اشرافیگری باشد محکوم است ، کما اینکه نتیجه قهری اسراف و تبذیر را فقر جامعه بیان کرده اند .

اندیشه اقتصادی اسلام با تاکید بر سرمایه گذاری مولد و مصرف برای ارضای نیازهای حقیقی سعی در شکوفایی و ایجاد عدالت اقتصادی در جامعه دارد و حال آنکه در اقتصاد سرمایه داری هدف مصرف صرفا انتفاع حداکثری از لذات در سمت مصرف کننده و سود بیشتر برای تولیدکننده است که خود این پول باز در مسیر مصرف افسار گسیخته استفاده می شود و منابع جهان را همچون سیاه چاله ایی بزرگ می بلعد .

بر خلاف دنیای سرمایه داری مصرف بیشتر عامل آرامش و ایجاد حس رضایتمندی نیست در حقیقت مهمترین راهکار اسلام برای جلوگیری از افتادن به چاه اسراف و تبذیر قناعت است که علاوه بر ایجاد آرامش روحی و روانی در فرد و اجتماع ، عامل مهمی در جلوگیری از تلف شدن منابع و شکوفا شدن اقتصاد و ایجا عدالت خواهد بود .   

 

 



[1]، سید اکبر سیدی نیا فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد اسلامی . سال نهم. شماره 34. تابستان 1388

 


انتهای پیام//
کد خبرنگار : 1953

           


دیدگاه
لطفا دیدگاه خود را با حروف فارسی بنویسید
"بسیج پرس" مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبین است.
"بسیج پرس" از انتشار دیدگاه هایی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی احترامی به اشخاص قومیت ها عقاید دیگران موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه های دین مبین اسلام باشد معذور است.
دیدگاه ها پس از تائید مدیر بخش مربوطه منتشر می شود.






چند رسانه ای

آخرین اخبار
پربازدیدترین
اخبار رده ها

خبرگزاری سپاه محمد رسول الله (ص) تهران بزرگ - بسیج پرس