نام سیستان و بلوچستان با حاشیه نشینی گره خورده به طوری که ۴ شهر آن حدود یک میلیون حاشیه‌نشین دارد و عدم توجه مناسب مسئولان به حل معضلات حاشیه‌نشینان به یکی از نواقص مهم استان تبدیل شده است.

نام سیستان و بلوچستان با حاشیه نشینی گره خورده به طوری که ۴ شهر آن حدود یک میلیون حاشیه‌نشین دارد و عدم توجه مناسب مسئولان به حل معضلات حاشیه‌نشینان به یکی از نواقص مهم استان تبدیل شده است.

وقتی حاشیه‌نشین‌ها در دید مسئولان هم درحاشیه هستند!/ سوء مدیریت عامل اصلی گسترش بافت‌های ناکارآمد شهری است

به گزارش خبرگزاری بسیج پرس، حاشیه نشینی به عنوان یکی از مهمترین مشکلات اجتماعی در جوامع مختلف شناخته می شود. این پدیده در سیستان و بلوچستان به وضوح قابل مشاهده است؛ به گونه ای که حاشیه نشینی به یکی از معضل های جدی این استان محروم و مرزی تبدیل شده است و اساس آمارهای موجود از ١١ میلیون حاشیه نشین در کشور، یک میلیون و ۸۲ نفر در ۴ شهر زابل، زاهدان، چابهار و ایرانشهر زندگی می‌کنند، اما بد ماجرا آنجاست که این حاشیه نشین‌ها از دید مسئولان هم در حاشیه هستند و علی رغم قول های رنگی، هنوز هم با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم می کنند و هیچ اقدامی برای حل مشکل آنان انجام نگرفته است.

در این بین شهر زاهدان به عنوان بزرگترین شهر در جنوب شرق ایران یکی از بی قاعده ترین روندها در گسترش فیزیکی شهری را طی سه دهه گذشته طی کرده است؛ زاهدان پس از مشهد دومین شهر کشور در بالا بودن آمار حاشیه نشین است به گونه‌ای که مناطق کریم آباد، شیر آباد، همت آباد و بلوار رسالت زاهدان از نواحی حاشیه نشین این شهر به شمار می روند. به دلیل پایین بودن سطح سواد و مهارت در بخش غیر رسمی اقتصاد، جذب و به شغل های کاذب اشتغال دارند و در این مناطق اغلب خانواده ها تنها در یک یا دو اتاق زندگی می‌کنند و قریب به ۸۰ درصد واحدهای مسکونی فاقد پروانه ساختمانی است.

به طور کلی باید دلایل گسترش حاشیه نشینی در زاهدان را در معضلاتی چون وقوع خشکسالی های اخیر و در پی آن فقر و بیکاری در استان و همسایگی با کشورهای پاکستان و افغانستان، جست و جو کرد. از سوی دیگر تمرکز و وجود امکانات نسبتا مناسب نیز از دیگر دلایلی است که موجب شده تا مردم محروم شهرها و روستاهای سیستان و بلوچستان به حاشیه این کلان شهر نقل مکان کنند. درواقع ضلع شمالی زاهدان عمده مکان اسکان حاشیه نشینان به شمار رفته و متاسفانه کیفیت زندگی در آنجا بسیار نامطلوب است به طوری که حتی در بخش هایی از آن حتی آب شرب بهداشتی و برق هم وجود ندارد.

از آنجایی که اکثر مناطق حاشیه شهر زاهدان از نعمت آب شرب بهداشتی محروم هستند می توان گفت نبود بهداشت، گسترش اعتیاد و فروش مواد مخدر، وجود شغل های کاذب، زباله های پراکنده، جوانی جمعیت، بالا بودن نرخ بی سوادی به وفور در حاشیه این شهر دیده می شود.

حاشیه نشینی مهمترین معضل سیستان و بلوچستان
محمد علی حمیدیان  با تاکید بر اینکه حاشیه نشینی یکی از معضلات جدی سیستان و بلوچستان است، گفت: سیستان و بلوچستان یکی از ۷ استان درگیر این معضل است که عامل اصلی وقوع حاشیه نشینی در شهرها با توجه به رویکرد مدنظر در علل دور حاشیه نشینی، مهاجرت های انبوه و بی رویه از روستاها به شهرها است.

وی افزود:  همچین این مهاجرت ها میتواند ناشی از عواملی چون تنش های آبی، پایین بودن ضریب امنیت، احساس پایین بودن رفاه اجتماعی، کمبود امکانات رفاهی-آموزشی و مواردی از این قبیل باشد.

معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کل استان سیستان و بلوچستان با بیان این مطلب که راهبردهای موثر و عملیاتی در خصوص کاهش وقوع حاشیه نشینی باید مورد توجه همه دستگاه های مسئول باشد، بیان کرد: با اجرایی نمودن اقدامات موثر و مرتبط با مدیریت منابع آب و خاک ، توسعه فعالیت های مرتبط با بومگردی و گردشگری، توسعه فعالیت ها و راهبردهای مبتنی بر حرفه آموزی و اشتغال زایی، شناسایی زنان سرپرست خانوار در راستای پیاده سازی طرح های اشتغال زایی در دهستان های منتخب استان را می توان عاملی مهم و اساسی در مقوله کاهش وقوع این معضل در شهرستان های استان دانست.

وی همچنین با اشاره به دیگر اقدامات مورد توجه در راستای کاهش مشکلات ناشی از حاشیه نشینی در استان، خاطرنشان کرد: لازمه تحقق بند ۵ اصل ۱۵۶ قانون اساسی در راستای پیشگیری از وقوع جرم و آسیب های اجتماعی حرکت علمی و عملیاتی است و انجام اقدامات علمی نیازمند برنامه ریزی، تبیین طرح های توجیهی و اتکا به آخرین یافته ها و مبانی جرم شناسی برای برون رفت از معضلات حوزه ی حاشیه نشینی می باشد.

حمیدیان ادامه داد: قوه قضائیه در راستای عمل به منویات مقام معظم رهبری در خصوص آسیب های اجتماعی، نسبت به موضوع حاشیه نشینی و گسترش بافت های ناکارآمد شهری حساس شده و در هر سه سطح مختلف پیشگیری سعی در شناسایی آسیب ها و برنامه ریزی در راستای رفع آنها نموده است.

وی اذعان کرد: توانمدسازی روستاییان یکی از اهداف و برنامه های معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم در راستای کاهش حاشیه نشینی و مهاجرت های بی رویه روستاییان به شهرهاست که میتواند موجب کاهش جرایم مرتبط با این حوزه در محلات حاشیه نشین شده و به تبع آن از حجم پرونده های ورودی به دادگستری کاهش پیدا کند.

معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کل استان با تاکید بر لزوم تعامل و همکاری تمامی نهاد ها و دستگاه های متولی برای پیشگیری از روند رو به رشد حاشیه نشینی در سیستان و بلوچستان، تصریح کرد: لازمه برون رفت از معضل حاشیه نشینی کار جهادی و روحیه انقلابی تمامی مسئولین دستگاه های ذی ربط است و امید است تا با تعامل و همکاری شاهد کاهش وقوع این پدیده در سطح شهرستان های استان باشیم.

مهاجرت معکوس راه برون رفت از معضل حاشیه نشینی در استان
آرش جمالزهی  بیان کرد: به طور کلی در سطح استان ۲۰ شهرستان وجود دارد که به ۵۰ بخش تقسیم شده و نهایتا دارای ۱۱۶ مرکز دهستان، ده هزار و ۵ نقطه آبادی ثبت شده است.

وی افزود: از این تعداد، ۷۰ هزار و ۱۴۸ آبادی دارای سکنه و ۲ هزار و ۶۹۷ آبادی دارای دهیاری می باشد و این به آن معناست که به طور کلی ۸۷ درصد جمعیت روستایی استان تحت پوشش نهاد دهیاری است.

مدیر کل دفتر امور روستایی و شوراهای استانداری با اشاره به اقدامات موثر و حایز اهمیت این دفتر برای معکوس کردن روند مهاجرت به شهرها، گفت:  تهیه و تبیین سند جامع توسعه روستاییان از اقدامات موثر در این حوزه بوده است و بطور جدی در حال پیگیری می باشد.

وی ادامه داد: همچنین استفاده از پتانسیل های استان در حوزه های شیلات، بومگردی، گردشگری، صنایع دستی و گیاهان دارویی می تواند در تحقق کاهش حاشیه نشینی و مهاجرت بی رویه از روستاها مثمرالثمر واقع شود.

 اشتغال حلقه مفقوده معضل حاشیه نشینی است
مدیر کل دفتر بانوان و خانوار استانداری نیز با اشاره به اقداماتی که می تواند موجب کاهش معضلات حاشیه نشینی در استان شود، اذعان کرد: طرح توانمند سازی زنان سرپرست خانوار در سکونت گاه های غیر رسمی در شهرستان های زاهدان و چابهار، استاندارد سازی تولید محصولات کشاورزی و حرکت به سمت نوسازی، شناسایی دختران بازمانده از تحصیل و اخذ تخفیف ۶۰ درصدی سفر های ریلی برای زنان سرپرست خانوار از جمله اقدامات صورت گرفته در حوزه بانوان است.

فاطمه فاضلی با تاکید بر اینکه بانوان نقشی محوری در کاهش معضلات اجتماعی دارند، گفت: اگر برای اشتغال بانوان سرپرست خانوار و زنان خانه دار اقدامات خوبی انجام شود دیگر شاهد مهاجرت از روستاها به حاشیه شهرهای بزرگ نخواهیم بود.

وی ادامه داد: اشتغال حلقه مفقوده معضل حاشیه نشینی است به گونه ای که اگر در روستاها کسب و کار ایجاد شود حتی ساکنین شهرها نیز برای بهره مندی از نعمت شغل به روستاها مهاجرت خواهند کرد.

  • منبع خبر : عصرهامون